Cień

Część pierwsza

Gabrysia szła ścieżką udeptaną wśród ruin. Zwały gruzów przypominały o domach, które przed wojną stały wzdłuż ulicy. Okupant podpalił je i wysadził.  Tu i ówdzie ostały się partery i to właśnie ich użytkowanie było pierwszymi oznakami ludzkiego hartu i woli przetrwania. Sklepik wśród zgliszcz, dokąd zmierzała na zakupy był tego dobrym przykładem. Nocą docierały do miasta chłopskie wozy z ziemniakami, chlebem, masłem, mlekiem, śmietaną, serem, jajkami, kurami, świńskim mięsem. Bez zaopatrzenia ze wsi nie przeżylibyśmy tej apokalipsy – pomyślała.  Fragmenty samotnych ścian sterczały ku niebu odsłaniając dawne szczegóły z życia mieszkańców posesji. Wysoko, w pokoju, którego już nie było, wisiał przekrzywiony portret młodej pary. Oczy ich uśmiechniętych twarzy patrzyły z góry na miasto, z którego zostały stosy cegieł, desek, resztek połamanych stołów, łóżek - przygniecionych betonem, z którego sterczały pręty zbrojenia. Wszystko przykryte chaotycznie rozproszonymi kawałkami papy pochodzącymi z nieistniejących dachów.

- Gdzie oni są? - pomyślała o ludziach z dużej fotografii. Może przeżyli wojnę, ale zgasły ich nadzieje na normalne, szczęśliwe życie, do jakiego przyzwyczaiły ich lata dzieciństwa.

Wyżej, na ocalałej pozostałości podłogi, stała biała wanna z pordzewiałą baterią. Tak niedawno żyli tu ludzie, ludzie ze świata, którego nie ma – skonstatowała.

Wolno szła przed siebie, uważnie stąpając po ruinach. Uważała, by nie poranić nóg o ostre okruchy cegieł i wystające przedmioty. Strach pomyśleć, co mogło znajdować się pod wydeptaną ścieżką. Otwierając drzwi sklepiku spojrzała za siebie. Człowiek, którego wcześniej zauważyła, wychodząc z bramy swojego domu, szedł za nią. Po wyjściu ze sklepu, z dwiema sznurkowymi siatkami pełnymi zakupów wracała tą samą drogą. Ostro świeciło słońce, a niebo było bezchmurne. Na tle radosnego, nieskazitelnego błękitu zgliszcza zawalonych domów stanowiły upiorny kontrast.

Mężczyzna, dość przystojny, średniego wzrostu, w wieku przed czterdziestką, wciąż podążał za nią. Nikogo innego nie było w pobliżu. Przyspieszyła kroku i lekko zdyszana, wróciła do mieszkania klatką od strony kuchni, taszcząc zakupy na trzecie piętro domu, który jakimś cudem, niemal nie uszkodzony przetrwał wojnę. Do lokalu mogła też wejść drugimi drzwiami, przez sąsiednią klatkę.

Pochodziła ze wsi, do Warszawy przyjechała za namową kuzynki, która znalazła pracę u państwa z Krakowskiego Przedmieścia. Teraz i do Gabrysi uśmiechnął się los. Dach nad głową znalazła w rodzinie z dwojgiem dzieci, w sercu niemal doszczętnie zniszczonego miasta. Jej łóżko stało w kuchni, przy węglowym piecu. Dni miała całkowicie wypełnione sprzątaniem, gotowaniem, praniem i prasowaniem, zakupami, opieką nad dziewczynką i jej młodszym braciszkiem.

O mężczyźnie, który wczoraj szedł za nią tam i z powrotem nic swojej pani nie wspomniała. Następnego dnia  wyszła na zakupy jak zwykle około dziesiątej. Nieznajomy mężczyzna stał pod bramą. Był w długim, sięgającym za kolana, brązowym płaszczu. Na głowie miał tę samą, charakterystyczną, czarną czapkę z daszkiem. Ruszył za nią, gdy skierowała się ścieżką wiodącą do sklepu. Przeraziła się nie na żarty. Nie znała powodów zainteresowania zupełnie obcego człowieka jej osobą. Nie potrafiła sobie wytłumaczyć intencji, które nim kierowały. Ogarnął ją strach, bo miała przeczucie, że intruz nie przestanie jej śledzić. Dróżka wiodła przez ustronne miejsca, w których rzadko można było kogoś spotkać. Gdy zajdzie potrzeba nie będzie mogła zwrócić się o ratunek - pomyślała. Tego dnia znów podążał za Gabrysią, zachowując ten sam dystans. Wszedł za nią do sklepu, ale najwidoczniej nie zamierzał niczego kupić. Nie interesowały go półki - patrzył wyłącznie na nią. A gdy wyszła, szedł w tym samym oddaleniu co poprzednio.

Nie chciała niepokoić swojej pani i po powrocie po raz kolejny przemilczała zdarzenie. Następne dni niczego nie zmieniły. Gdy o zwykłej porze wychodziła z domu obcy mężczyzna zawsze czekał, by powędrować jej śladem. Dokąd by nie zmierzała, on zawsze podążał za nią. Czuła jego napięty wzrok wpatrujący się nieustannie w każdy jej ruch i gest. W piątek pilnie wysłano ją do sklepu, gdy zapadał już zmierzch. Pani w sobotę spodziewała się gości i należało pilnie kupić produkty, których brakowało. Nie spodziewała się, że o tak późnej porze spotka nieznajomego. A jednak był i jak zwykle ruszył za nią!

W połowie drogi wśród ruin nagle zebrała się na odwagę.  Odwróciła się gwałtownie  i poszła mu naprzeciw. Zatrzymał się. A gdy była już dość blisko zszedł ze ścieżki. Wspiął się na gruzowisko, klucząc pomiędzy sterczącymi przeszkodami. Rozejrzała się wokół. Na dróżce nie dostrzegła innych osób. Mimo obaw postanowiła sprawdzić dokąd poszedł. Idąc jego śladem weszła na wzgórek, na którym widziała go przed chwilą. Z tego miejsca był otwarty widok na sporą przestrzeń. Tajemniczego nieznajomego nie było. To niemożliwe, żeby zniknął tak nagle – pomyślała. Jeszcze przez chwilę czekała, licząc na to, że skądś się wyłoni, ale na próżno.

Po wizycie w sklepie i powrocie do domu nie umiała uwolnić się od myśli o tym człowieku. Przyśnił jej się w nocy z piątku na sobotę i w następną. Co dziwne, nie jawił się jako ktoś niebezpieczny, kogo powinna się bać. Sny były natrętne i sugestywne. Widziała w nich jego twarz i sylwetkę, odniosła wrażenie, że mówi do niej coś, czego nie była w stanie zrozumieć.

Część druga

W poniedziałek rano obudziła się z niespodziewanym, głębokim przeświadczeniem, że jeśli  nie spotka nieznajomego, musi pójść w miejsce, w którym widziała go po raz ostatni. Gdy wyszła pod bramą nie spotkała nikogo. Dzień był pogodny, przez szczeliny pojawiające się między chmurami świeciło słońce. Na ścieżce dostrzegła kilka osób. Nowy tydzień to nowe potrzeby - pomyślała. Ośmielona ich obecnością wspięła się na gruzowisko , by stanąć w tym samym miejscu, co w piątek. Za dnia wyglądało mniej złowieszczo. Zeszła kilka kroków w dół i znalazła się po drugiej stronie pagórka.

Na szaro – burym tle wyróżniał się niewielki czarny przedmiot. Podeszła bliżej i spostrzegła czarną czapką z daszkiem, dokładnie taką, jaką nosił nieznajomy. Tuż obok niej ziała z ziemi otwarta czeluść o nieregularnych kształtach, wielkości studzienki. Ogarnęło ją złe przeczucie. Pochyliła się nad zapadliskiem i kilka razy zawołała :

- Jest tam kto? …..Jest tam ktoś?..... Czy ktoś tam jest?.......

Po trzecim zawołaniu nasłuchiwała z wielkim napięciem. Usłyszała jakby cichy jęk, ale nie była pewna. Powtórzyła więc swój apel kilka razy i znowu miała wrażenie, że ktoś wydał z siebie jakby przeciągłe westchnienie. Już nie wahała się ani chwili.

- Proszę czekać, biegnę po pomoc! – zawołała głośno, mimo ściśniętego z przerażenia gardła.

Najbliższy telefon, o którym wiedziała, znajdował się na małej, prowizorycznej poczcie oddalonej o półtora kilometra. Pobiegła tam najszybciej jak mogła, skąd, wspólnie z urzędniczką powiadomiły straż pożarną, milicję i pogotowie. Określiła miejsce wypadku, zobowiązując się do powrotu, by wskazać je dokładnie.

Zanim służby dotarły na miejsce minęła prawie godzina. Strażacy ostrożnie poszerzyli wylot jamy w zarwanym stropie i opuścili długą drabinę, która ledwo sięgnęła podłoża. Świecąc latarkami w obszernej piwnicy odnaleźli rannego mężczyznę. Z trudem wydobyto go na powierzchnię. Miał liczne obrażenia i zemdlał podczas transportu.

Gabrysia rozpoznała w nim właściciela czarnej czapki. Jako osoba, która zgłosiła wypadek, musiała swoje dane podać milicji. Zgodnie z prawdą oświadczyła, że nie zna tego człowieka. O tym, że był jej niemym prześladowcą nie wspomniała. Od lekarza dowiedziała się, że wiozą go do szpitala Czerwonego Krzyża. W domu starała się ukryć całe zdarzenie - by nie przestraszyć pani i jej dzieci. Na nic to się zdało. Jej długa nieobecność i  zmieniony wygląd nie pozostawiały wątpliwości, że coś musiało się wydarzyć. Opowiedziała więc o wszystkim, również o tym, co było wcześniej. Wzbudziła ogromne zdziwienie i konsternację tą zagadkową i niewytłumaczalną historią.

Część trzecia

Od zdarzenia minęły dwa miesiące, podczas których Gabrysia coraz mniej myślała o tym niepojętym przypadku i jej niefortunnym bohaterze. Któregoś dnia, wychodząc z domu, zobaczyła mężczyznę w wytwornym garniturze, trzymającego w ręku bukiet kwiatów. Rozpoznała w nim swojego prześladowcę i zarazem ofiarę nieszczęśliwego wypadku. Stanęła, nie wiedząc jak się zachować.

Tymczasem on bez wahania podszedł do niej i przedstawił się:

- Mam na imię Roman. Pragnę przeprosić panią i jednocześnie gorąco podziękować za uratowanie mi życia. Te kwiaty są dla pani. Czy moglibyśmy usiąść i chwilę porozmawiać? - zobaczyłem, że niedaleko otwarto pierwszą w tej okolicy małą kawiarenkę. Bardzo proszę o poświęcenie mi paru minut na rozmowę.

- Gabrysia, - powiedziała, z wahaniem podając mu rękę. Zgoda, ale uprzedzam pana, że nie mam wiele czasu.

W kafejce byli jedynymi gośćmi. Roman opowiedział Gabrysi o sobie. Gdy ujrzał ją po raz pierwszy przeżył szok. Niesamowicie mu się spodobała i był nią urzeczony. Nie mógł jednak zdecydować się, by do niej podejść. Była wierną kopią Łucji, jego ukochanej matki, która zaginęła w Powstaniu. Nie miał o niej żadnej wieści, ale wciąż nie tracił nadziei, że żyje.  Uczucie do nich obu wpędziły go w straszny stres, który był przyczyną nienaturalnego zachowania. Wrodzona nieśmiałość, zmieszanie i zażenowanie nieprawdopodobnym zbiegiem okoliczności spowodowały, że chodząc za Gabrysią nie miał odwagi podejść do niej i zacząć rozmowę.

Podczas pobytu w szpitalu otrzymał smutną wiadomość. Jego matkę zidentyfikowano wśród powstańczych ofiar pochowanych w masowym grobie. Ma teraz własne miejsce i już u niej był.

Zapadła długa cisza. Nadmiar informacji i emocji spowodował chaos w głowie Gabrysi. Nie było jej łatwo zapanować nad uczuciami. Roman opowiadając swoją historię patrzył jej prosto w oczy i nie miała wątpliwości, że mówi szczerą prawdę.

Od tego dnia zaczęli spotykać się regularnie. Dostrzegała u niego wyłącznie dobre cechy. Jego ujęła urodą i naturalnością. To, że pochodzili z bardzo różnych środowisk, w ówczesnej rzeczywistości nie stanowiło żadnej przeszkody. Było wręcz pożądanym wzorcem zachowań społecznych.

Copyright©wojciech.wilczynski